Heet van de naald

 

Medewerkers gevraagd:

Wij van de Heemkundige kring kunnen nog steeds helpende handen gebruiken, zowel in ons archief- en documentatiecentrum als bij de organisatie van aktiviteiten. Wie zich geroepen voelt om ons een handje hulp toe te steken als losse medewerker mag zich steeds melden. We zullen jullie met open armen ontvangen.

 

Nieuws uit de regio

Frans Vollenbroek
 
Prins Willem van Oranje en Anna Paulowna in Tervuren 1815-1830

226 pagina’s
Prijs: 10 euro
 
Frans Vollenbroek heeft de viering van het 115-jarig bestaan van de Nederlandse Vereniging in Tervuren te baat genomen om een boek uit te brengen, waarin allerlei aspecten uit de Tervuurse geschiedenis aan bod komen, aspecten die nog niet beschreven werden, zoals de invloed van de families de Merode en de Robiano op het ontstaan van België, het rondgaan van petities in Tervuren in de jaren voor de Belgische Revolutie en het verblijf van de Nederlandse kroonprins in Tervuren.
Het boek wordt voorgesteld in het najaar. De presentatie zal gebeuren op een academische zitting op 18 september 2021 in CC De Warandepoort maar het is nu al te verkrijgen.
Inschrijven kan al bij Geert Schuerman: geert.schuerman@skynet.be of telefonisch: 02/767 73 57.

Ook op de website van de Nederlandse Vereniging (www.nederlandse-vereniging.be) kan het boek besteld worden.

Meiboomplanting
1 mei 2021

Vic Motte
 
 Op 1 mei 2019 had de Tervuurse meiboomplanting nog plaats in feestelijke sfeer: plechtige afkondiging van het meigebeuren, kleurrijke aanwezigheid van groepen, een koor, muziekopvoeringen, volksdansen, het aanbrengen en oprichten van een grote meiboom aan de noordgevel van de kerk, betrokkenheid van de gemeentelijke notabelen, een lekker Sint-Hubertusbier achteraf...
Vorig jaar en ook dit jaar verhinderde die vervloekte coronapandemie om deze lange traditie verder te zetten. Inderdaad, sinds de middeleeuwen werden op 1 mei boompjes nabij onze kerk geplant. In de loop van de jaren '70 van vorige eeuw hernieuwde toenmalig pastoor Davidts de traditie om vóór de kerk een meiboom te planten. Hierover lees je een en ander in het artikel ‘De Maanden van dit Trimester’.
Maar deze traditie werd na jaren maar een waterig gedoe. Precies tien jaar geleden trommelde Frank Ruttens enkele belangstellenden op om zich te verenigden in ‘De Meiboomgilde’. Het jaarlijkse planten van de meiboom groeide langzaam uit tot een volksfeest. Vanaf drie uur in de namiddag stroomden kijklustigen samen op het perk aan de noordgevel van de kerk om er dit evenement bij te wonen. En dan kwam 2020, coronapandemie, strenge maatregelen, geen ‘samenscholingen’, geen feesten...
De broeders van de Meiboomgilde vonden het echter een heilige plicht om de schakels van de traditieketting niet te onderbreken. Vorig jaar had alles in het geniep plaats aangezien de coronamaatregelen van het gemeentebestuur de hof van de kerk tot verboden ruimte verklaarden. In een privétuin werd een ‘overtollig’ boompje omgehakt en in het geheim naar de plantput gebracht. Met de grootste omzichtigheid werd dat boompje gepoot en de oorkonde met het Mariakapelletje er op gespijkerd. Dit jaar kon het allemaal een tikkeltje meer openbaar gebeuren, mits inachtneming natuurlijk van de nog steeds geldende maatregelen: mondkapjes, nodige afstand bewaren...
De leden van de broederschap waren op zaterdag 1 mei ter plaatse om de meiboom, door de gemeentelijke diensten geleverd, zijn waardige plaats te geven. De gebruikelijke oorkonde werd eerst plechtig voorgelezen en daarna aan de stam gespijkerd. Blauwwitte lintjes werden aan de takken geknoopt en het Mariakapelletje kreeg er zijn traditionele plaats tussen.
Jammer genoeg kon dit opnieuw niet gebeuren met de nodige feestelijkheden maar we hopen vast dat 1 mei 2022 een echt Tervuurs volksfeest zal worden.
 

De restauratie van de Robianokapel

Fons Vandendael
 
De restauratiewerken gaan nog steeds door in het Robianokasteel. De familiekapel is er nu aan de beurt. Deze kapel werd gebouwd in 1864, ten tijde van de eerste bewoners met de naam de Robiano (Louis de Robiano [1781-1855] en Amelie de Stolberg-Stolberg [1807-1880]). De kapel is gedeeltelijk opgebouwd met stenen die afkomstig waren van de oude hoeve bij het kasteel. Binnenin waren muurschilderingen aangebracht door de Duitse schilder J. Comans uit Düsseldorf. Binnen zijn ook nog mooie wandzuilen te zien met fraai in ‘Korintische’ stijl uitgewerkte kapitelen.
Boven de ingangspoort zien we een reliëfbeeld van Onze Lieve Vrouw met kind en er onder de wapenschilden van de families de Robiano en de Stolberg. Onder de boog van de ingangsdeur een kruis in een cirkel met opschrift en in het kruis het teken van Christus, het Chi-Rho-symbool, gevormd door de twee Griekse letters van het woord ‘Christus’ (ΧΡΙΣΤΟΣ).
Tot de jaren 1995-1996 was de kapel binnenin ongeschonden. Er bevond zich een reeks plaasteren beelden maar die werden op een dag door zinloos vandalisme stukgeslagen.
Op de zijmuur van de kapel, waar op de oude foto nog een zijkapel te zien is, bevinden zich twee reliëfbeelden waarvan de ene de hemelvaart van Christus voorstelt en de andere de kruisdraging.

(Met dank aan Alain Bruyndonckx en Vic Motte.)

 

75 jaar Koninklijke Heemkundige Kring Sint-Hubertus Tervuren

Frank Ruttens
 
Onze kring wordt dit jaar 75 jaar jong. Om dit met gepaste luister te vieren, werd er een samenwerking op het getouw gezet met onze zusterkring Vrienden van de School van Tervuren (VST) en de Nederlandse Vereniging (NV) die zelf 115 kaarsjes mag uitblazen. Er werd een mooi programma uitgewerkt dat we in het najaar op u los zullen laten. Niet minder dan acht culturele activiteiten werden op touw gezet in de periode van 18 september tot 12 december. Hiervoor krijgen we de steun en de medewerking van het gemeentebestuur van Tervuren
 
Op zaterdag 18 november om 14.30u gaan we van start met een academische zitting in de theaterzaal van CC De Warandepoort. Benevens de voorzitters van de deelnemende verenigingen en de schepen van cultuur of de burgemeester, treden volgende sprekers aan:
* Peter Vandermeersch (voormalig hoofdredacteur van De Standaard en de Nederlandse Rotterdamse Courant, huidig hoofdredacteur van The Independent Ireland)
* Peter Carpreau (curator van Mu-seum M te Leuven)
 
Muzikale intermezzi worden gebracht door het ensemble Trio Profundo en de moderator van de avond is niemand minder dan nieuwsanker Wim De Vilder.
Wij zullen tijdens deze academische zitting ons nieuwste boek voorstellen in onze reeks ‘Vura Ducum’, dat handelt over de geschiedenis van Groot Tervuren. Een primeur, want voor het eerst wordt de rijke geschiedenis van ons dorp op een bevattelijke en toegankelijke wijze beschreven en verlucht met vele mooie, relevante afbeeldingen. Voor het eerst ook zullen delen uit elk hoofdstuk worden vertaald in het Engels, het Duits en het Frans.
 
Een tweede boek dat zal worden voorgesteld, is van de hand van Frans Vollenbroek van de Nederlandse Vereniging (NV) en handelt over “Kroonprins Willem van Oranje en Anna Paulowna in Tervuren 1815-1830”. Het boek belicht een te weinig gekende periode in de Tervuurse geschiedenis, de zogenaamde ‘Hol-landse Tijd’.
Na afloop van de academische zitting wordt een eerste prestigieuze tentoonstelling geopend over het “Tervuren-Oosterbeek pleinairisme in de 19de eeuw”. Voor deze gelegenheid zijn door de VST een groot aantal schilderwerken van het ‘Hollandse Barbizon’, zoals het schildersdorp Oosterbeek wel eens werd genoemd, overgebracht om er in dialoog te treden met de schilderijen van onze Tervuurse School. Deze tentoonstelling loopt tot 23 oktober in de exporuimte van CC De Warandepoort.
In de lokalen van de NV stellen in dezelfde periode enkele individuele hedendaagse kunstenaars hun werken tentoon.
 
In de week van 20 september wordt er ter gelegenheid van het WK Wielrennen in Duisburg een presentatie voorzien met projectie van vele ongekende en indrukwekkende beelden uit de geschiedenis van 130 jaar (!) wielrennerij in Tervuren.
Op zaterdag 25 september organiseert de HK in de theaterzaal van CC De Warandepoort de projectie van twee historische films van de hand van ons bestuurslid Piet Vandenpoel: “Karel van Lorreinen” en “Waar is mijn kasteel naartoe?”
 
Op 6 november worden twee nieuwe tentoonstellingen geopend die parallel lopen op twee verschillende locaties en waar onze kring de hand in heeft:
* Tentoonstelling over ‘Tervuurse Straatnamen’ in de exporuimte van CC De Warandepoort. De betekenis en herkomst van een aantal straatnamen uit Tervuren en deelgemeenten zal worden belicht aan de hand van foto’s en historische documenten. Het derde nummer van De Horen zal als catalogus fungeren.
* Tentoonstelling over ‘Wat Nederland en Tervuren verbindt’ met catalogus door Annemie Breugelmans en Frans Vollenbroek in de lokalen van de NV. Aan de hand van verschillende themata zal kunnen worden aangetoond welke opvallende parallelismen er bestaan tussen ons dorp en onze nationale noorderbuur.
 
Beide tentoonstellingen lopen tot 12 december 2021.
 
Het spreekt voor zich dat ons jubi-leumjaar op deze wijze passend zal worden gevierd, en dat het samenwerkingsverband dat hiervoor is aangegaan met VST en NV borg zal staan voor nog meer, even hoogstaande culturele evenementen in de toekomst.
Wij danken alvast het gemeentebestuur en de gemeentelijke diensten voor hun hulp en de medewerking.
Aan jullie, onze leden, de hartelijke uitnodiging om met ons mee te vieren!

 

De midzomerwandeling

Frank Ruttens
 
Wij hernemen een oude traditie, namelijk onze jaarlijkse wandeling door een avondlijke warande om de zomerzonnewende passend te vieren. Op zaterdagavond 19 juni, om 19.30u, verzamelen wij op de markt van Tervuren en gaan (helemaal conform de dan geldende coronamaatregelen) op zoek naar topografische sporen en overblijfselen van de lusttuinen van Karel van Lorreinen. Speurend en kuierend bereiken wij de Duisburgse poort in de warandemuur en aanhoren daar een opmerkelijke naam van deze poort en het verhaal erachter. Aan de overzijde van de Duisburgsesteenweg gaan we zoeken naar de plek waar in de nadagen van de Tweede Wereldoorlog een bommenwerper is neergestort. Vandaar is het maar een kleine stap naar de Polygoon, het voormalige sportcentrum van de landmacht dat nu in concessie is genomen door de gemeente Tervuren. De Polygoon was vroeger een munitieopslagplaats van het Belgische leger. Die munitieopslag is ooit wel eens ontploft, maar nu is het er veilig.

Inschrijvingen dienen te gebeuren via heemkundetervuren@gmail.com, en voor de prijs van 3 euro krijgt u ook een drankje aangeboden.

 

Eerste lokale verkiezingen met vrouwenkiesrecht

Frank Ruttens

Wij ontvingen van ons lid, de heer B. Eulaerts een belangwekkend bericht. Op 24 april jongstleden hebben wij namelijk – ongeweten – de verjaardag gehad van 100 jaar vrouwenkiesrecht in onze gemeente. Inderdaad, in 1921 werden er voor het eerst lokale verkiezingen gehouden waarbij de vrouwelijke volwassenen van Tervuren mochten gaan stemmen. Het kiesrecht voor vrouwen voor de parlementsverkiezingen zou pas ingevoerd worden in 1948, zoals men algemeen weet, maar 27 jaar eerder werden er voor het eerst in de Belgische geschiedenis 196 vrouwelijke gemeenteraadsleden verkozen.
De heer Eulaerts stelde de vraag of wij als heemkundige kring kennis hebben van een document of tekst omtrent de verkiezing van de eerste vrouwelijke raadsleden in Tervuren. Uiteraard zullen wij in ons archief op zoek gaan naar dergelijke gegevens, maar door de geldende corona veiligheidsmaatregelen én omwille van de drukke voorbereidende werkzaamheden voor ons jubileum najaars-programma, zijn wij daar nog niet aan toe gekomen. Mocht iemand onder onze lezers ons in dit verband kunnen helpen, hetzij doordat hij/zij documenten in dit verband kent, hetzij door daadwerkelijk opzoekingen te komen verrichten in ons archief van zodra onze werkvergaderingen (elke tweede en derde maandag van de maand) weer kunnen plaatsvinden, hij/zij weze bij deze alvast bedankt.

 


(top)

Reacties

 

(top)

Schenkingen en aanwinsten

Hubert en Kris Sommerijns bezorgden ons het mooi gearchiveerde archief van ‘VC Den Hoek & WTK Den Hoek’ (nu ‘Pro Cyclo Vossem’).

Emiel Herinckx en Nicole Trekels van de voormalige 'Wielertoeristenclub De Zwaluw' bezorgden ons heel wat waardevol materiaal over de stichting van de wielertoeristenclub, over het 25-jarig bestaan ervan en over hun wielertocht van 4200 km naar Beiroet in 1971.

Van mevrouw Simone Vanderbiest-Geeraerts ontvingen wij foto’s en een menu van de Visschersclub anno 1951.

Benny Devos, (Bloemisterij Gebroeders Devos), gaf ons verschillende borden, bekers en vaasjes van de Duisburgse feesten. Deze aandenkens zijn gemaakt om de serristen en de bloemenkwekers te bedanken voor hun medewerking aan de bloemen- en druivententoonstelling. Op de vaasjes en bekers is het zegel van Duisburg aangebracht.

Van Annemie Peeters kregen wij een aantal ijzeren koffers om onze objecten veilig in op te bergen. Ook gaf zij nog een notariële affiche i.v.m. een openbare verkoop van bouwgronden in de Ortar De Pauwstraat in 1955 en enkele foto’s van de Lindeboomstraat, jaren ’50 van de vorige eeuw.

Frank Vandendael schonk 3 bierglazen uit de brouwerij Jespers-Boon Tervuren, met erop de tekening van het beeld ‘Na het gevecht’ (de twee herten voor het koloniënpaleis).

We danken de schenkers hartelijk.

(top)

Necrologie

We ontvingen de overlijdensberichten van:
 
Fons Breugelmans, vader van bestuurslid Annemie Breugelmans, overleed op 3 maart te Brugge in de leeftijd van 97 jaar. Hij werd te Tervuren begraven.

De heer Jacques Cums overleed vrijdag 14 mei 2021 op 84-jarige leeftijd. Als aquarellist nam hij deel aan verscheidene tentoonstellingen, zowel individueel als in groepsverband. Hij gaf ook een aantal jaren les in teken- en schilderkunst in de cursussenreeks die door de gemeente Tervuren ingericht werd.


 
We betuigen onze innige deelneming aan de families.